1. Güvenlik Soruşturması Nedir? Kapsamı ve Yasal Dayanağı
Güvenlik soruşturması, kişinin kamu görevine alınmasında sakınca olup olmadığının tespiti amacıyla yapılan derinlemesine bir incelemedir. 7315 sayılı Kanun uyarınca yapılan bu inceleme, sadece adli sicil kayıtlarına bakmakla yetinmez; kişinin yaşam tarzından sosyal çevre ilişkilerine, terör örgütleriyle iltisakından sadakat yükümlülüğüne kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.
Arşiv Araştırması ile Farkları
Adaylar arasında en çok karıştırılan husus, arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması arasındaki farktır:
-
Arşiv Araştırması: Kişinin adli sicil kaydının, hakkında devam eden bir soruşturma olup olmadığının ve kesinleşmiş mahkeme kararlarının incelenmesidir. Genel idare hizmetlerindeki tüm memur adaylarına yapılır.
-
Güvenlik Soruşturması: Arşiv araştırmasına ek olarak; kişinin yıkıcı, bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığı, terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatının olup olmadığının istihbari birimlerce (Emniyet ve MİT) araştırılmasıdır. Genellikle TSK, Emniyet, ceza infaz kurumları ve üst düzey bürokratik kadrolar için uygulanır.
2. Güvenlik Soruşturması Hangi Nedenlerle Olumsuz Sonuçlanır?
İdarenin değerlendirme komisyonları, bazen hukuki sınırları aşarak oldukça subjektif nedenlerle adayları eleyebilmektedir. Uygulamada en sık rastladığımız olumsuzluk gerekçeleri şunlardır:
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
En büyük yanılgılardan biri, HAGB kararının memuriyete engel olmayacağı düşüncesidir. Teorik olarak HAGB bir mahkumiyet değildir; ancak idare, özellikle yüz kızartıcı suçlar veya terörle ilintili dosyalarda HAGB kararlarını güvenlik soruşturması olumsuzluğu için bir dayanak yapmaktadır. Oysa Danıştay ve Anayasa Mahkemesi, HAGB’nin doğrudan bir elenme sebebi olamayacağına dair pek çok emsal karara imza atmıştır.
“Suçun Şahsiliği” İlkesinin İhlali (Akraba Kayıtları)
Anayasa’nın 38. maddesi açıkça belirtir: “Ceza sorumluluğu şahsidir.” Buna rağmen, kardeşinin, babasının veya uzak bir akrabasının adli sicil kaydı ya da KHK ile ihraç edilmiş olması nedeniyle adayların elendiği görülmektedir. Bu durum, hukuk devletinde kabul edilemez bir “soyaçekim” cezalandırmasıdır.
Sosyal Medya Paylaşımları ve İstihbari Notlar
Adayın geçmişte yaptığı bir paylaşım, beğendiği bir içerik veya hakkında tutulan ancak somut delile dayanmayan “istihbari duyumlar” süreci olumsuz etkileyebilir. 2026 yargı pratiğinde, bu duyumların mahkeme huzurunda somutlaştırılması zorunluluğu getirilmiştir.
3. Güvenlik Soruşturması Olumsuz Çıkan Adayların İzlemesi Gereken Yol
Atama kararınızın iptal edildiğini veya güvenlik soruşturmanızın olumsuz sonuçlandığını öğrendiğiniz an, zamanla yarış başlar.
60 Günlük Dava Açma Süresi
İdari işlemin size tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemesinde iptal davası açmanız gerekmektedir. Eğer sözlü sınavı kazandığınız halde makul bir süre (genellikle 60 gün) geçmesine rağmen atamanız yapılmadıysa, bu durum “zımni ret” olarak kabul edilip dava konusu edilebilir.
Yürütmeyi Durdurma (YD) Talebinin Önemi
Güvenlik soruşturması davalarında en kritik hamle “Yürütmeyi Durdurma” istemidir. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğu ve uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğacağı kanaatine varırsa, davanın sonunu beklemeden işlemin durdurulmasına karar verebilir. Bu, adayın daha hızlı göreve başlamasını sağlar.
4. İptal Davasında Başarı Stratejileri ve Emsal Kararlar
Dava dilekçesinin sadece “ben suçsuzum” demekten öte, derinlemesine hukuki argümanlar içermesi şarttır. Çetin & Barut Hukuk Bürosu olarak üzerinde durduğumuz temel savunma hatları şunlardır:
-
Somut Delil İlkesi: İdarenin “duyum var” demesi yeterli değildir. Bu duyumun hangi tarihte, hangi olaya dayandığı belgelenmelidir.
-
Ölçülülük İlkesi: Kişinin 18 yaşından önce işlediği basit bir disiplin suçu veya adli vaka, 15 yıl sonra önüne engel olarak çıkarılamaz. Bu, demokratik toplum düzenine ve ölçülülük ilkesine aykırıdır.
-
Özel Hayatın Gizliliği: Kişinin cinsel yönelimi, dini inancı veya yasal dernek üyelikleri üzerinden yapılan fişlemeler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesinin ihlalidir.
5. Güvenlik Soruşturması Davasını Kazandıktan Sonraki Süreç
Mahkemeden iptal kararı çıktığında, hukuk zaferiniz taçlanır. Ancak süreç burada bitmez:
-
Göreve Başlatma: İdare, mahkeme kararını tebliğ aldığı tarihten itibaren en geç 30 gün içinde adayı göreve başlatmak zorundadır.
-
Maddi Hakların İadesi: Dava açtığınız tarihten göreve başladığınız tarihe kadar geçen süredeki tüm maaşlarınız, ikramiyeleriniz ve sosyal haklarınız size faiziyle ödenir.
-
Özlük Hakları: Göreve geç başladığınız süre, kıdem ve derece ilerlemenizde hesaba katılır. Sanki hiç elenmemişsiniz gibi özlük haklarınız tesis edilir.
6. Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Elenme sebebimi öğrenemiyorum, ne yapmalıyım?
Genellikle idare, “gizlilik” gerekçesiyle ayrıntılı bilgi vermez. Ancak açılacak olan güvenlik soruşturması iptal davasında, mahkeme ilgili kurumlardan gizli dosyayı (Gelen Kağıtlar) talep eder. Avukatınız aracılığıyla bu dosyanın içeriğine dair savunma yapma hakkınız doğar.
Soru 2: Öğrencilik yıllarımda katıldığım yasal eylemler engel mi?
Yasal çerçevede kalan demokratik hak arayışları, toplantı ve gösteri yürüyüşleri tek başına elenme sebebi olamaz. Eğer bu nedenle elenirseniz, mahkeme bu işlemi “ifade özgürlüğü” kapsamında iptal edecektir.
Soru 3: Bank Asya hesabı veya kapatılan dershaneler sorun yaratır mı?
Yargıtay ve Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre; sadece rutin bankacılık işlemleri (kira yatırma, maaş hesabı vb.) veya okul/dershane kaydı tek başına “terör örgütü iltisakı” sayılmamaktadır. Bu durumdaki adayların davayı kazanma şansı oldukça yüksektir.
Profesyonel Hukuki Desteğin Önemi
Güvenlik soruşturması dosyaları, idarenin geniş takdir yetkisini kullandığı ve “devlet sırrı” kavramının arkasına sığınabildiği zorlu dosyalardır. Bu süreçte yapılacak usul hataları veya eksik savunmalar, haklıyken haksız duruma düşmenize neden olabilir.
Geleceğiniz, geçmişteki hataların veya yanlış değerlendirmelerin gölgesinde kalmamalıdır. Eğer sizin de güvenlik soruşturması sonucunuz olumsuz geldiyse, yasal süreyi kaçırmadan haklarınızı aramalısınız. Hukuk, sessiz kalanların değil, haklarını bilenlerin yanındadır.
Hukuki danışmanlık ve dava süreci yönetimi için Çetin & Barut Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
