Yeminli Mali Müşavirlik Sınav Puanının Eksik Hesaplanması Halinde Hukuki Süreç Nasıl Olmalı?
Mali müşavirlik mesleğinin zirvesi olarak kabul edilen Yeminli Mali Müşavirlik (YMM), ciddi bir bilgi birikimi, tecrübe ve teknik yeterlilik gerektiren prestijli bir kariyere açılan kapıdır. Bu kariyere ulaşmanın en kritik ve zorlu eşiği ise şüphesiz Yeminli Mali Müşavirlik Sınav sürecidir. Sadece teorik bilginin değil; mevzuata hâkimiyetin, analitik düşünme yeteneğinin ve uygulama becerisinin ölçüldüğü bu sınav, adayların mesleki geleceklerini doğrudan şekillendiren idari bir işlemdir.
Ancak, klasik usulde (açık uçlu) yapılan ve değerlendirmesi subjektif unsurlar barındırabilen bu sınavlarda; hatalı puanlama, eksik değerlendirme veya cevap anahtarı ile aday cevabı arasındaki uyuşmazlıklar sıkça yaşanabilmektedir. Bu noktada, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı sonuçlarına karşı itiraz ve dava yollarının en ince ayrıntısına kadar bilinmesi, yılların emeğinin heba olmaması adına hayati önem taşır.
Bu makalemizde; Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı sürecini, başarı kriterlerini, sonuçlara itiraz mekanizmasını ve idari yargıda iptal davası açma süreçlerini hukuki bir perspektifle detaylandıracağız.
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı Nedir ve Neyi Ölçer?
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı, 3568 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ruhsatına sahip ve belirli bir hizmet süresini tamamlamış adayların girebildiği üst düzey bir yeterlilik sınavıdır. Bu sınav, adayın sadece bilgiyi ezberleyip ezberlemediğini değil, karmaşık mali ve hukuki olayları yorumlama kabiliyetini de test eder.
Sınavın kapsamı oldukça geniştir ve adaylar; vergi tekniği, revizyon, sermaye piyasası mevzuatı, muhasebe standartları gibi birçok farklı ve teknik alanda yetkinliklerini kanıtlamak zorundadır. Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı, adaylar için sadece bir akademik test değil, aynı zamanda “Tasdik Yetkisi” gibi kamusal sorumluluğu olan bir güce erişim aracıdır. Bu nedenle sınavın ölçme ve değerlendirme kriterleri, yargı denetimine açık, şeffaf ve objektif olmak zorundadır.
Sınav Dosyası ve Hak Sahipliği Süresi
Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliği’nin 21. maddesi, adayların sınav haklarını net bir şekilde düzenlemiştir. Bir aday, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı için dosya açtırdığında, ilk sınav tarihinden itibaren işlemeye başlayan iki yıllık bir süreye sahip olur.
Bu iki yıllık süre zarfında, yılda üç kez düzenlenen sınavların tamamına girme hakkı bulunur. Bu matematiksel olarak adaylara toplamda yedi sınav dönemi hakkı tanındığı anlamına gelir. Adayların bu süre zarfında, sorumlu oldukları 10 dersin tamamından başarılı olmaları şarttır. Eğer bu süre zarfında başarı sağlanamazsa, sınav dosyası yanar ve adayın sürece sıfırdan başlaması gerekir. Bu durum, her bir puanın ve her bir itirazın ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı Başarı Kriterleri ve Puanlama Sistemi
Adayların en çok zorlandığı konulardan biri, sınavın kendine has başarı barajı sistemidir. Yönetmeliğin 16. maddesi uyarınca Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı için başarı iki temel şarta bağlanmıştır:
-
Ders Bazlı Baraj: Aday, her bir dersten 100 tam puan üzerinden en az 50 puan almak zorundadır. 49 puan alınan bir ders, o dersin başarısız sayılmasına neden olur.
-
Genel Ortalama Şartı: Tüm derslerden alınan notların aritmetik ortalamasının en az 65 puan olması gerekmektedir.
Bu sistem, adayın tüm derslerden 50-60 aralığında not alarak sınavı geçmesini engeller. Adayın sınavı başarıyla tamamlayabilmesi için, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı kapsamındaki on dersin toplam puanının en az 650 olması gerekir. Örneğin; 9 dersten 60 alan bir aday, son dersten 50 alsa dahi ortalaması 65’i tutmayacağı için ruhsat almaya hak kazanamaz. Bu “çifte baraj” sistemi, sınav sonuçlarına yapılan itirazlarda ve açılan davalarda, sadece geçme notu olan 50’nin değil, ortalamayı yükseltecek her türlü puan artışının hayati olduğunu ortaya koymaktadır.
Sınavın Değerlendirilmesi ve Objektiflik Sorunu
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) tarafından organize edilen Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı, idare tarafından teşkil edilen sınav komisyonlarınca okunur ve puanlanır. Ancak sınavın test usulü değil, “klasik usul” (yazılı ve açık uçlu) olması, değerlendirme aşamasında insan faktörünü ve takdir yetkisini devreye sokmaktadır.
Komisyon üyelerinin takdir yetkisi, ne yazık ki her zaman objektif kriterlerle örtüşmeyebilir. Adayın cevabının mevzuata uygun olmasına rağmen, komisyonun hazırladığı cevap anahtarıyla birebir aynı cümleleri içermemesi nedeniyle düşük puan verilmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Oysa hukuk devleti ilkesi gereği, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı gibi kariyer belirleyici sınavlarda, bilimsel doğruluğu olan her cevabın tam puanla değerlendirilmesi gerekir. İşte bu noktada “Hukuki Belirlilik” ve “Ölçülülük” ilkeleri devreye girmekte ve yargı yolu önem kazanmaktadır.
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı Sonuçlarına İtiraz Süreci
Adaylar, emeklerinin karşılığını alamadıklarını düşündüklerinde veya puanlama hatası tespit ettiklerinde, idari yargıya gitmeden önce zorunlu bir idari başvuru yolu olan “itiraz” müessesesini işletmek zorundadırlar.
İtirazda Süre ve Usul
Yönetmeliğin 20. maddesi uyarınca itiraz süreci şu şekilde işler:
-
Süre: İtirazlar, sınav sonuçlarının resmen açıklandığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde yapılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir.
-
Merci: İtirazlar, TÜRMOB’un belirlediği elektronik sistemler (TESMER vb.) üzerinden yapılır.
-
İdarenin Cevap Süresi: İdare, yapılan itirazları en geç 30 gün içerisinde inceleyip karara bağlamakla yükümlüdür.
İtirazların Reddedilme Nedenleri: “Maddi Hata” Kısıtı
Uygulamada, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı sonuçlarına yapılan itirazlar genellikle “Maddi Hata İncelemesi” ile sınırlı tutulmaktadır. Yani komisyon, sadece puanların doğru toplanıp toplanmadığına bakar; cevabın içeriğini veya bilimsel doğruluğunu yeniden değerlendirmez. Bu sebeple, adayların büyük çoğunluğu itiraz aşamasında “Notunuzda herhangi bir maddi hataya rastlanmamıştır” cevabıyla karşılaşır. Ancak bu ret kararı, yolun sonu değil, asıl hukuki mücadelenin (dava sürecinin) başlangıcıdır.
İtiraz Sonrası Yargı Yolu: İptal Davası
İtirazınız reddedildiğinde veya 30 gün içinde cevap verilmediğinde (zımni ret), İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) çerçevesinde dava açma hakkınız doğar. Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı sonuçlarına ilişkin davalar, idare hukukunun teknik alanlarından biridir.
Hangi Durumlarda Dava Açılabilir?
-
Puanın Değişmemesi: İtirazınıza rağmen notunuz aynı kaldıysa.
-
Yetersiz Puan Artışı: İtiraz sonucu puanınız 40’tan 45’e yükseldi ancak geçme notu olan 50’ye ulaşamadıysanız veya ortalamayı tutturamadıysanız.
Unutulmamalıdır ki; itiraz sonucunda puanın kısmen artmış olması, adayın daha yüksek puanı hak ettiği iddiasıyla dava açmasına engel değildir.
Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı
Genel idari dava açma süresi 60 gündür. Ancak bu süre hesabı, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı itiraz süreciyle kesintiye uğrar.
-
Sınav açıklandığında 60 günlük süre başlar.
-
İtiraz ettiğiniz gün süre durur.
-
İdarenin ret cevabı size tebliğ edildiğinde (veya 30 gün sessiz kaldığında), süre kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Örneğin; sınav açıklandıktan 3 gün sonra itiraz ettiyseniz, ret cevabı geldikten sonra dava açmak için 57 gününüz daha vardır. Bu sürelerin yanlış hesaplanması davanın usulden reddine (süre aşımı) neden olabilir.
Mahkeme Sınavı Nasıl İnceler? Bilirkişi Heyetinin Önemi
İdare Mahkemesi hâkimleri, mali müşavirlik mevzuatı ve teknik muhasebe konularında uzman değildir. Bu nedenle, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı davalarında mahkeme, dosyayı alanında uzman (genellikle akademisyenlerden oluşan) 3 kişilik bir Bilirkişi Heyeti‘ne tevdi eder.
Bilirkişi heyeti şunları inceler:
-
Sınavda sorulan soruların mevzuata uygunluğu ve netliği.
-
İdarenin hazırladığı cevap anahtarının bilimsel doğruluğu.
-
Adayın verdiği cevabın, bilimsel ve yasal dayanakları.
-
Puanlamanın adil yapılıp yapılmadığı.
Eğer bilirkişi raporu, adayın cevabının doğru olduğunu veya kısmi puan verilmesi gerektiğini belirtirse; mahkeme bu rapor doğrultusunda sınav sonucunun (düşük not işleminin) iptaline karar verir.
Mahkeme Kararının Uygulanması ve Puanın Tescili
Anayasa’nın 138. maddesi ve İYUK’un 28. maddesi çok açıktır: İdare, mahkeme kararlarını gecikmeksizin ve aynen uygulamak zorundadır. Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı hakkında verilen bir iptal kararı (örneğin puanın 55 olması gerektiği yönündeki karar), idare tarafından işleme alınır ve adayın notu resmen düzeltilir.
Bu düzeltme sonucunda aday;
-
O dersten geçmiş sayılır.
-
Genel ortalaması yükselir.
-
Eğer bu ders son ders ise veya ortalamayı tutturuyorsa, Yeminli Mali Müşavir ruhsatını almaya hak kazanır.
Geçmiş Dönem Yeminli Mali Müşavirlik Sınavları İçin Dava Açabilir Miyim?
Dava açma süresi olan 60 günlük (itiraz süreci dahil) süre geçmemişse, geçmiş dönem oturumları için dava açılabilir. Ancak aylar veya yıllar önce açıklanmış ve itiraz edilmemiş sınavlar kesinleşmiş sayılır.
Aynı Dönemde Birden Fazla Ders İçin Dava Açılabilir Mi?
Evet. Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı kapsamında aynı dönemde girdiğiniz Vergi Tekniği ve Denetim derslerinin ikisinden de haksız not aldığınızı düşünüyorsanız, her iki ders için de hukuki yola başvurabilirsiniz. Uygulamada mahkemelerin yaklaşımına göre tek dilekçe ile veya ayrı ayrı davalar açılması gerekebilir; bu usuli bir detaydır ve avukat yönlendirmesi önemlidir.
Dava Açarsam “mimlenir” miyim?
Bu, adaylar arasında yayılan yersiz bir korkudur. İdare hukukunda hak arama hürriyeti anayasal bir haktır. Binlerce aday sınav sonuçlarına dava açmakta ve haklarını yargı yoluyla almaktadır. Bu durum sonraki sınavlarınızı veya mesleki geleceğinizi olumsuz etkilemez.
Sonuç ve Profesyonel Destek
Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı, zorlu bir maratonun son düzlüğüdür. Bu süreçte yaşanan bir puanlama hatası, adayın aylarını, hatta yıllarını kaybetmesine neden olabilir. İdare tarafından yapılan değerlendirmelerin mutlak doğru olmadığını, yargı denetiminde birçok notun değişebildiğini bilmek gerekir.
Sınav hukuku; sürelerin hassas olduğu, dilekçe içeriğinin teknik ve hukuki terminolojiyle harmanlanması gereken spesifik bir alandır. Yanlış hasım göstermek, süreyi kaçırmak veya eksik talepte bulunmak, haklıyken haksız duruma düşmenize neden olabilir.
Çetin & Barut Hukuk Bürosu olarak, Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı uyuşmazlıklarında, sınav kağıdının analizi, itiraz dilekçesinin hazırlanması ve iptal davası sürecinin yönetilmesi konularında adaylara profesyonel hukuki destek sunmaktayız. Emeğinizin ve mesleki geleceğinizin korunması için sürecin uzman hukukçular nezaretinde yürütülmesi, başarı şansınızı artıracaktır.
